x

75% of people globally want unbiased news (Pew Research) but are concerned they're not getting that.

Get balanced coverage with Symby. See how stories are covered across diverse outlets and spot when one side covers a story the other skips.

PODCAST

Łapacz słów. Podcast o języku

Nie ma nic ciekawszego niż język: mówimy w nim, myślimy, opisujemy świat. Jak funkcjonuje w naszym umyśle? Jak nas kształtuje? Co robi w naszej głowie? Jeśli Cię interesuje, trafiłeś w dobre miejsce!Become a supporter of this podcast: https://www.spreaker.com/podcast/lapacz-slow-podcast-o-jezyku--6174620/support.

science

All Episodes

51:38

Litewski i łotewski - ostatnie z bałtyckiej rodziny

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/09/13

Czy Władysław Jagiełło potrafił mówić po polsku? A Adam Mickiewicz po litewsku? W nowym odcinku „Łapacza słów” razem z z dr Jowitą Niewulis-Grablunas i dr. Piotrem Grablunasem z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu opowiadamy o językach bałtyckich – dwóch, które przetrwały z większej rodziny - litewskim, nazywanym najbardziej archaicznym z żywych języków Europy – tak konserwatywnym, że zachował formy bliskie sanskrytowi. I - bardziej „nowoczesnym” - łotewskim. Mówimy też o chłodniku,

pl

58:51

Polski wcale nie jest trudniejszy! O talencie...

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/09/08

Czy wiecie, że niemowlęta gaworzą inaczej po polsku niż po japońsku? Od początku „stroją” się do języka, który słyszą. Za to wszystkie dzieci uczą się słów w swoim języku w podobnym tempie, choć bywają języki łatwiejsze i trudniejsze. Spojler: polski wcale nie jest z tych trudnych!A co z dziećmi, którym język nie przychodzi łatwo? Zaburzenie rozwoju języka dotyka ok. 7 proc. dzieci — i nie ma nic wspólnego z inteligencją czy słuchem. Jak wspierać dzieci w nabywaniu języka? Jakie osiągają kamienie

pl

42:12

Ogród języków czy jałowa monokultura

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/08/22

Jak to możliwe, że w jednym kraju rozwijały się równolegle dwa języki narodowe? No to witajcie w Łotwie! A szczególnie w Łatgalii, wschodnim regionie j Łotwy. To fascynujące miejsce – pograniczne, wielojęzyczne, wielowyznaniowe – w którym przetrwał język inny niż łotewski, choć również nazywany „łotewskim”.Dlaczego łatgalski nie jest dialektem, choć za taki bywa uznawany? Jak wyglądało jego „językowe przebudzenie”?W tym odcinku podcastu rozmawiam z prof. Tomaszem Wicherkiewiczem – socjolingwistą,

pl

36:00

Tutaj nie dziadurzymy!

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/08/12

Dziadurzenie. Niby troska. Niby ciepło. W praktyce – odbieranie godności. „Obiadek”, „szaliczek”, „Jak się dziś czujemy?” – to język, który pasuje do dzieci, ale używamy go w stosunku do starszych osób. W tym odcinku rozmawiamy o tym, jak mówić do seniorów z szacunkiem, czym jest „dziadurzenie” i dlaczego taki sposób komunikacji, używany nawet w dobrej wierze, potrafi ranić.Bo starość to nie powrót do dzieciństwa.------------------------------------------------------☕ Podcast przy kawie? Jeśli

pl

36:07

Czy zwierzęta wiedzą, że nie są ludźmi? Język...

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/08/06

Czy zwierzęta wiedzą, że istnieją? Czy potrafią mówić o nieobecnych? I co właściwie znaczy „rozmawiać”, gdy próbujemy to robić z innym gatunkiem?W drugiej części rozmowy o języku zwierząt razem z kognitywistą prof. Marcinem Urbaniakiem przyglądam się badaniom nad komunikacją delfinów, kontrowersjom wokół gorylicy Koko, cierpieniu zwierząt w ogrodach zoologicznych i marzeniom sennym zwierząt pozaludzkich.To opowieść o granicach poznania, i o tym, że zwierzęta uczą nas mówić o rzeczach naprawdę

pl

53:58

Papuga, głowonóg, człowiek. Czy znajdziemy kiedyś...

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/07/30

W tym odcinku rozmawiam z kognitywistą, filozofem umysłu, badaczem komunikacji międzygatunkowej i praktykiem w dziedzinie dobrostanu zwierząt prof. Marcinem Urbaniakiem. Opowiada o języku pszczół, żartach papug, echolokacji nietoperzy i tym, dlaczego myślenie i komunikacja nie zawsze wygląda tak, jak lubimy o tym myśleć z ludzkiej perspektywy.W związku z tym, że była to bardzo ciekawa i długa rozmowa, postanowiłam podzielić ją na dwie części. W tej dowiecie się między innymi: O czym myślą stonogi

pl

41:23

Językotworzenie: jak słowa tworzą nowe światy

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/07/21

Jak wygląda językotwórstwo od kuchni? Opowiada Jan van Steenbergen, niderlandzki lingwista, tłumacz i twórca języków sztucznych. Pasjonata języka polskiego. Rozmawiamy o tym, jak z dziecięcej zabawy można dojść do prajęzyków, alternatywnych historii i filmowych dialogów dla prehistorycznych wiedźm. I dlaczego esperanto, choć „najprostsze”, bywa zbyt nudne, by się go nauczyć. A także: czy można zaprojektować język kosmitów, jeśli… nie ma się pojęcia, gdzie mają język, czy w ogóle mają gardło — i czy

pl

32:17

To nie każdy tak mówi?! Mapy słów

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/07/17

Jak mówisz na foliową torbę: „zrywka”, „reklamówka”, a może „siatka”? I czy u Ciebie w domu buty się zakłada… czy ubiera? W tym odcinku „Łapacza Słów” zapraszam Cię w podróż po językowej mapie Polski – nie tej z podręczników, tylko z podwórek, miasteczek i wsi. Moim gościem jest Michał Świetliński, twórca projektu Świetlan Maps, który codziennie zbiera, bada i publikuje mikroregionalizmy – słowa, które zdradzają naszą językową historię. To odcinek o tym, że w mowie – tej najbardziej codziennej –

pl

36:44

Baskijski - język znikąd?

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/07/13

Baskijski to „język stworzony do magii i zdrady” - tak uważał pewien XVII-wieczny inkwizytor, i choć to zdanie sprzed wieków, do niedawna mówienie euskarą - jak nazywają swój język sami Baskowie - bywało uznawane za prowokację.W czasach generała Franco wystarczyło odezwać się po baskijsku, by usłyszeć: ¡Habla cristiano! – „Mów po chrześcijańsku!” Czyli po kastylijsku. Przez lata nie wolno było nadawać dzieciom baskijskich imion. Nauczanie w tym języku było zakazane, a sama euskara traktowana jak

pl

20:02

Hamlet na kozetce

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/07/04

Dlaczego Makbet się waha, a Hamlet myśli zbyt długo? Jak Szekspir pokazuje traumy, konflikty wewnętrzne, a nawet coś, co dziś nazwalibyśmy depresją czy zaburzeniem osobowości? I co to wszystko mówi o języku jako narzędziu, które nie tylko opisuje świat, ale kształtuje nasze myśli i emocje?W tym odcinku "Łapacza słów" spotykam się z prof. Robertem Johnsonem, psychologiem i autorem książki "Szekspir i psychologia". Choć mogłoby się wydawać, że to temat dla miłośników teatru albo studentów literatury

pl

34:29

Uważaj, co do siebie mówisz! Język tworzy rzeczywistość

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/06/27

Czy język może zdradzić obniżony nastrój, zanim pojawią się objawy klinicznej depresji? Dlaczego dzieci mówią tak, jak myślą ich rodzice? Jaką rolę w tym wszystkim odgrywa… czasownik? I czy można poprawić nastrój, czytając na głos zdania o sprawczości, nawet jeśli się w nie nie wierzy? Ta rozmowa to opowieść o tym, że język nie tylko opisuje świat – on go tworzy. I o tym, że warto uważać na to, co do siebie mówimy – bo jeszcze się okaże, że siebie słuchamy.W tym odcinku Łapacza słów rozmawiam

pl

39:50

Mazurski: język pomiędzy

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/06/18

To odcinek lekko wakacyjny, pachnący jeziorami i trzcinami. W rozmowie z socjolingwistą i badaczem mazurskiej tożsamości prof. Piotrem Szatkowskim odkrywamy, czym jest mazurskość jako doświadczenie graniczne: między Niemcami a Polską, między „jo” a „tak”. Opowiadamy o słowach, które zarastają jak stare cmentarze, i o tych, które odzyskują życie w dziecięcych recytacjach, przekładach „Małego Księcia” czy mazurskich wersjach piosenek Adele. A w tle tej rozmowy pobrzmiewają bałtyckie echa jeszcze

pl

52:51

Co ty powiesz? Mój mózg już to wie!

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/06/14

Zapraszam na odcinek o sztuce przewidywania, czyli predykcji. To genialna funkcja naszego mózgu skracająca drogę do sensu. Dzięki niej rozumiemy zdania, zanim się skończą, kończymy cudze myśli, śmiejemy się z półsłówek i łapiemy memy, które nie mają żadnego sensu… o ile nie zna się kontekstu. Gościem odcinka jest psycholog prof. Jakub Szewczyk zajmujący się jezykiem, który wytłumaczy, dlaczego rozumienie słów to wcale nie takie szybkie hop-siup – to całe pół sekundy kombinowania i przeszukiwania

pl

41:58

Łemkowski. Język wysiedlony

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/06/04

Chciałabym dziś was zaprosić w językową podróż przez kulturę Łemków. Kim są? Dziś w Polsce największe ich skupiska znajdują się w Małopolsce, na Dolnym Śląsku, Warmii i Pomorzu Zachodnim.Znaleźli się tam wskutek przymusowych przesiedleń po II wojnie światowej. Historycznie zamieszkiwali tereny Beskidu Niskiego i część Beskidu Sądeckiego, obszar zwany Łemkowyną. To naród podzielony między Polskę, Ukrainę, Słowację, Czechy, Węgry, Rumunię i Bałkany.Ich nazwa początkowo była przezwiskiem: pochodzi

pl

39:03

Czy język musi mieć płeć?

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/05/31

Czy język może sprawiać, że czujemy się bezpiecznie albo, że czujemy się pomijani? W tym odcinku z moim gościem, językoznawcą, aktywistą kolektywu Rada Języka Neutralnego, Szymonem Miśkiem przyglądamy się temu, jak język włącza – albo wyklucza – i co można zrobić, żeby mówić uważniej.I czy taki język jak polski - sztywno przywiązany do płci i rodzaju - można odrobinę poluzować. No i czy przez to coś się w języku zepsuje?

pl

31:10

Wszystkie twarze języka. Jak język, którym mówimy,...

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/05/23

Mówisz w wielu językach? Zastanów się, kim naprawdę jesteś. Różne języki zmieniają nasze wspomnienia, oddziałują na zasady moralne, a nawet osobowość, skłaniają do bardziej ryzykownych zachowań i emocjonalnych decyzji. Bo język to niezwykle potężna narzędzie.W tym odcinku podkastu rozmawiam o tym ze znaną badaczką wielojęzyczności prof. Vioricą Marian. Rozmowa odbyła się po angielsku, ale dzięki pomocy mojej koleżanki, radiowej dziennikarki Agnieszki Ciecierskiej, możecie posłuchać jej w

pl

51:39

Pismo bogów. Jak brzmiał język starożytnego Egiptu

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/05/10

Ten odcinek podcastu przeniesie nas do starożytnego Egiptu. Ale na początek - powiedzmy sobie szczerze: co wiemy o hieroglifach?Pełno i ch w popkulturze, ale wiedza większości z nas pochodzi z filmów o Indiana Jones i gier z Larą Croft.Dziś też komunikujemy się głównie obrazkami, gifami i emotikonami. Czy to znaczy, że wracamy do czasów starożytnego Egiptu?Przez wieki myślano, że hieroglify to jakieś starożytne rebusy – aż do momentu, kiedy pewien Francuz, Jean-François Champollion, odkrył, że te

pl

43:31

Ślōnskŏ godka. Kopalnia pojęć, które giną

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/05/04

Zaglądamy pod powierzchnię – nie tylko ziemi, ale i języka. Czym jest śląskość? Czy godka to tylko język, czy też klucz do tożsamości? Rozmawiamy o tym, jak być Ślązakiem bez kompleksów, co to znaczy „mieć Śląsk w sobie” i dlaczego nie trzeba wybierać między tradycją a nowoczesnością.To opowieść o przynależności, dumie i głosie, który często za słabo słychać.

pl

55:52

Imię rzeczy: jak powstają nazwy?

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/04/28

Co sprawia, że zwykłe słowo staje się nazwą własną? I dlaczego granica między nazwą a zwykłym wyrazem wcale nie jest taka oczywista, mimo prób jej ustalania w przepisach i słownikach? razem z prof. Magdaleną Graf zanurzam się w świat onomastyki – czyli nauki o nazwach własnych. Rozmawiamy o tym, jak badanie imion, nazwisk czy nazw miejsc potrafi odkryć przed nami dawne zwyczaje, ślady migracji albo zawody naszych przodków. Dotykamy też tematu polityki i kultury w nazewnictwie – np. tego, jak

pl

18:31

Przeklnij mnie!

Łapacz słów. Podcast o języku ·

2025/04/14

Czy „dupa” zawsze była brzydka? Czy przekleństwa mogą podnieść morale w pracy i dlaczego czasem pomagają przetrwać ból?W tym odcinku przyglądam się przekleństwom z każdej strony – emocjonalnej, neurologicznej, społecznej i językowej. Będzie o lalochezji, czyli słownym znieczuleniu, o zespole Tourette’a, funkcji fatycznej języka i o tym, dlaczego „kobieta” kiedyś obrażała bardziej niż dziś „k…a”.Zajrzymy do mózgu, do staropolszczyzny i do Spatifu, gdzie Jan Himilsbach wydał legendarny rozkaz, by

pl

60 results

Similar Podcasts

Classic Radio Science Fiction

solgoodmedia.com

Mission to Mars

Inception Point Ai

The 365 Days of Astronomy

365DaysOfAstronomy.org

Creek Devil

william Jevning

UFO Chronicles Podcast

Nik Hunter