PODCAST

Nuacht Mhall

Conradh na Gaeilge i Londain

Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. The week"s main news stories, read slowly in Irish.

education language learning

All Episodes

00:02:13

Cothrom an Lae - 17 Márta (Baile Átha Cliath)

Nuacht Mhall ·

2022/03/17

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniuan 17ú lá de mhí an Mhárta – Lá Fhéile Pádraig. Is mise Liam Ó Brádaigh. Cothrom an laeseosa bhliain 1601,tharlaan chéad pharáida bhfuil tuairisc againn uirthiin onóir na Féile Pádraig san áit ar a dtugtar “Naomh Agaistín” anoisinFlorida. Léirítear sna tuarascálacha gur shocraigh biocáire Éireannach, Ricardo Artur, an mórshiúl san iarchoilíneacht de chuid na Spáinne. Breis agus céad bliain ina dhiaidh sin, d’eagraigh saighdiúirí

00:02:28

Cothrom an Lae - 16 Márta (Tír Eoghain)

Nuacht Mhall ·

2022/03/16

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniu an séú lá déag de mhí an Mhárta. Is mise Niall Ó Siadhail. Cothrom an lae seo sa bhliain 1872, imríodh an chéad chluiche ceannais sa Chorn FA i Sasana. Bunaíodh an FA féin siar in 1863 ach cuireadh tús leis an chéad Chorn FA i mí na Samhna 1871 agus tharla an cluiche ceannais ar 16 Márta 1872. Ba iad Wanderers FC ó Leytonstone in oirthear Londan a fuair an ceann is fearr ar a n-iomaitheoirí na Royal Engineers. Scóráil Morton

00:02:28

Cothrom an Lae - 15 Márta (Gaillimh)

Nuacht Mhall ·

2022/03/15

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniu an cúigiú lá déag de mhí an Mhárta. Is mise Ella Hassett. Cothrom an lae seo sa bhliain 1852, rugadh Lady Augusta Gregory i gCreig an Róistigh, Co. na Gaillimhe, duine cáiliúil le linn Athbheochan Liteartha na hÉireann. Bhí sí ina scríbhneoir, drámadóir, aistritheoir agus béaloideasaí agus cé go raibh sí mar chuid den uasaicme Angla-Éireannach, d'aithin sí tábhacht na teanga agus an chultúir agus sa deireadh, thug sí tacaíocht

00:02:17

Cothrom an Lae - 14 Márta (Tiobraid Árann)

Nuacht Mhall ·

2022/03/14

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniu an ceathrú lá déag de mhí an Mhárta. Is miseGwynethNic Aidicín Ní Loinsigh. Cothrom an laeseosa bhliain 1879 rugadh an fisiceoir Albert Einstein. Tá cáil ar Einstein as forbairta dhéanamh arTheoiric na Coibhneasachta. Chomh maith leissin rinne sé obair thábhachtach artheoiricnameicnicecandamaí. Le chéile tá an dá réimse sin inandáphiléardenfhisic nua-aimseartha.Tugtar‘an cothromóid iscáiliúla ar domhan’ar fhoirmle Einstein E = mc

00:01:51

Cothrom an Lae - 13 Márta (An Dún)

Nuacht Mhall ·

2022/03/13

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniu an tríú lá déag de mhí an Mhárta. Is mise Siubhán Nic Amhlaoibh. Cothrom an lae seo sa bhliain 1781, thángthas ar an phláinéad Úránas, an chéad phláinéad a thángthas air ón chianaois. Agus é ag tabhairt faoi shuirbhéireacht ar na réaltaí, thug an réalteolaí Sasanach, William Herschel, faoi deara go raibh rud ag bogadh os comhair na réaltaí. Ar dtús, shíl sé gur cóiméad a bhí ann. Ach níos moille, agus níos mó staidéir déanta air,

00:04:47

12 Márta 2022 (Tiobraid Árann)

Nuacht Mhall ·

2022/03/12

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an dara lá déag de mhí an Mhárta. Is mise Gwyneth Nic Aidicín Ní Loinsigh. Lean ionsaithe san Úcráin i rith na seachtaine agus fórsaí na Rúise ag bogadh níos cóngaraí do Chív, príomhchathair na tíre, gach lá. Tharla ionsaithe ar na cathracha Lutsk, Ivano-Frankivsk agus, den chéad uair ó thús an ionraidh, Dnipro. Tá cainteanna síochána ar siúl idir oifigigh Rúiseacha agus Úcránacha agus deir Uachtarán na Rúise Vladimir Putin go bhfuil

00:04:23

Cothrom an Lae - 12 Márta (Maigh Eo)

Nuacht Mhall ·

2022/03/12

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniuandara lá déag de mhíanMhárta. Is mise Oisín Mac Conamhna. Cothromanlaeseosa bhliain 1689, tháinig James Stuart i dtír in Éirinn i gCionntSáile. Aganam bhí sé ina iar-rí ar Alban,arShasana agusarÉirinn, agus dár leis,aranbhFrainc chomh maith. Bhí sé ag iarraidhanchoróin a bhaint ar ais ó WilliamOráiste, le taca mhuintir Chaitliceach na hÉireann. Gheall sé saoirse reiligiúindóibh, agus aisíoc talún agabhadhi réimeasChromail. Bhí

00:01:52

Cothrom an Lae - 11 Márta (Luimneach)

Nuacht Mhall ·

2022/03/11

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniu an t-aonú lá déag de mhí an Mhárta. Is mise Sibéal Dempsey. Cothrom an laeseosabhliain ocht déag ocht déag, foilsíodh an leabhar Frankenstein. Is úrscéal gotach agus ficsean eolaíochta é Frankenstein. Baían t-údar Mary Shelley, iníon an fheiminigh MaryWollstonecraft a scríobh é, nuair nach raibh sí ach naoi mbliana déag d'aois. Insíonn séscéal eolaí a chruthaíonn créatúr mothaitheach i dturgnamh eolaíochta. Nuair a dhiúltaíonnan

00:02:36

Cothrom an Lae - 10 Márta (Dún na nGall)

Nuacht Mhall ·

2022/03/10

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniu an t-aonú lá de mhí an Mhárta. Is mise Alanna Ní Ghallachóir. Cothrom an lae seo sa bhliain 1876, rinne Alexander Graham Bell an chéad scairt teileafóin ar domhan, nuair a d’éirigh leis ceangal intuigthe a bhunú lena chúntóir a bhí i seomra teorantach. Ghair sé ar a chúntóir saotharlainne, Thomas Watson, leis na focail, “A Watson–tar anseo–ba mhaith liom tú a fheiceáil,” de réir nótaí saotharlainne a scríobh Bell. Mac d’eolaí

00:02:03

Cothrom an Lae - 9 Márta (Baile Átha Cliath)

Nuacht Mhall ·

2022/03/09

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniu an naoú lá de mhí an Mhárta. Is mise Liam Ó Brádaigh. Cothrom an lae seo sa bhliain 1959, tharraing seoladh an chéad bhábóg Barbie go leor poiblíochta ag Aonach Bréagán Idirnáisiúnta Mheiriceá Thuaidh i Nua Eabhrach. Chruthaigh an bhean ghnó, Ruth Handler, an bhábóg íocónach don chomhlacht bréagán, Mattel, agus margaíodh Barbie do chailíní óga mar mhainicín faisin sna déaga. De réir an lucht cáinte, cuireann dearadh na bábóige

00:04:57

Cothrom an Lae - 8 Márta (Ciarraí)

Nuacht Mhall ·

2022/03/08

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniu an t-aonú lá de mhí an Mhárta. Is mise Gráinne Ní Bhrosnacháin. Cothrom an lae seo sa bhliain 1910, ba í Raymonde de Laroche an chéad bhean a fuair ceadúnas píolóta. Rugadh i bPáras na Fraince í sa bhliain 1882. Bean spórtúil ab ea í agus thaithin gluaisrothair agus cartacha go mór lei. Bhí cáil uirthi leis mar aisteoir roimhe. Spreagadh í san eitlíocht nuair a chur sí aithne ar eitleoirí eile. Chuaigh turas na ndeartháireacha

00:02:26

Cothrom an Lae - 7 Márta (Tír Eoghain)

Nuacht Mhall ·

2022/03/07

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniu an seachtú lá de mhí an Mhárta. Is mise Niall Ó Siadhail. Cothrom an lae seo sa bhliain 1917, eisíodh an chéad cheirnín ar a tugadh “snagcheol”, nó “jazz” sa Bhéarla. Ba é an Dixieland Original Jass Band a chum agus a sheinn “Dixieland Jass Band One-Step”. Ceaptar gur in New Orleans a cruthaíodh an seánra ceoil seo, nuair a bhíodh Afra-Mheiriceánaigh ag ceol agus ag damhsa i gCearnóg an Chongó sa chathair. Cuireadh gnéithe de

00:02:13

Cothrom an Lae - 6 Márta (Gaillimh)

Nuacht Mhall ·

2022/03/06

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniu an séú lá de mhí an Mhárta. Is mise Ella Hassett. Cothrom an lae seo sa bhliain 1972, rugadh Shaquille Rashaun O'Neal, nó 'Shaq', iar-imreoir cispheile Meiriceánach gairmiúil agus duine de na himreoirí cispheile is fearr agus is cáiliúla ar domhain. Chaith sé naoi mbliana déag ag imirt cispheile sna Stáit Aontaithe, ar fhoirne ar nós na Los Angeles Lakers, agus bhuaigh sé Ceannchluiche an Chumainn Náisiúnta Cispheile ceithre

00:05:56

5 Márta 2022 (Maigh Eo)

Nuacht Mhall ·

2022/03/05

Nuacht Mhall. Príomhscéalta na seachtaine, léite go mall. * Inniu an cúigiú lá de mhí an Mhárta. Is mise Oisín Mac Conamhna. Tá ionradh na Rúise ar an Úcráin ar siúl, go mall agus go tubaisteach, in aghaidh frithbheartaíochtdhianmhuintir na hÚcráine.ThosaighUachtaránna Rúise Vladimir Putin ant-ionradh orthu chun, mar adúirt sé, dínaitsíú a dhéanamh ar an Úcráin,cé nach bhfuair páirtí atá i bhfad amach ar aneite dheis acht 1.6% den vóta i dtoghchán na huachtaránachta.Tá comparáid déanta ag tráchtairí

00:02:10

Cothrom an Lae - 5 Márta (Tiobraid Árann)

Nuacht Mhall ·

2022/03/05

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniu an cúigiú lá de mhí an Mhárta. Is miseGwynethNic Aidicín Ní Loinsigh. Cothrom an laeseosa bhliain 1960 tógadh ‘angriangrafis cáiliúla ar domhan’. ThógAlbertoKordaangrianghraf Guerillero Heroico, portráid deréabhlóidí Marxach Che Guevarain Havana, Cúba, ag cuimhneachán ar son íospartaigh phléasc La Coubre. Bhí CheGuevara tríochaahaon bliaind’aois nuair a tógadh an grianghrafagus cuireadh é chun básseachtmbliana ina dhiaidh, in

00:01:56

Cothrom an Lae - 4 Márta (An Dún)

Nuacht Mhall ·

2022/03/04

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniu an ceathrú lá de mhí an Mhárta. Is mise Siubhán Nic Amhlaoibh. Cothrom an lae seo sa bhliain 1678, tháinig ceoltoir agus cumadóir Antonio Vivaldi ar an saol i Venice, san Iodáil. Tríd a shaol, chum Vivaldi go leor píosaí tábhachtacha agus aitheanta de cheol barócach, agus is fearr aithne air mar chumadóir an choinséartó “Na Ceithre Shéasúr”. I ndiaidh dó bualadh leis an Impire Naofa Rómhánach Séarlas VI, bog Vivaldi go Vín agus é

00:03:05

Cothrom an Lae - 3 Márta (Maigh Eo)

Nuacht Mhall ·

2022/03/03

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniuantríú lá de mhíanMhárta. Is mise Oisín Mac Conamhna. Cothromanlaeseosa bhliain 1861, cuireadh saoradh sheirfigh na Rúise i bhfeidhm trí fhorógraantSáirAlastara Dó. Fuair thart ar 23 milliún duine, 38% dedhaonranaRúise aganam, agcuidsaoirse. Roimhesin,díoladh agus ceannaíodhna seirfigh thalúnleisantalamh a bhaineadar leis, gan ceart póstagan cead adtiarna talún, gan ceart taistil, gan ceart a réadmhaoin nó comhlacht féin abheith

00:01:47

Cothrom an Lae - 2 Márta (Luimneach)

Nuacht Mhall ·

2022/03/02

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniu an dara lá de mhí an Mhárta. Is mise Sibéal Dempsey. Cothrom an laeseosa bhliain ochtdéag, tríocha a sé, d’fhógair Texas a neamhspleáchas ó Mheicsiceo go foirmiúil, tar éiscogadh a mhair timpeall sé mhí. Ansin cruthaíodhPoblacht Texas. Deirteargur tharlaancogadhde bharrroinnt cúinsí, difríochtaí idir muintir Mheicsiceo agus muintir Texasó thaobhcultúir desan áireamh, chomh maith le dearcaí i leith na sclábhaíochta agus an

00:02:54

Cothrom an Lae - 1 Márta (Dún na nGall)

Nuacht Mhall ·

2022/03/01

Nuacht Mhall: Cothrom an Lae, i gcomhair Sheachtain na Gaeilge * Inniu an t-aonú lá de mhí an Mhárta. Is mise Alanna Ní Ghallachóir. Cothrom an lae seo sa bhliain 1896, tháinig an fisiceoir Henri Becquerel ar fhionnachtain cheannródaíoch de thimpiste, agus é i measc tástáil ag lorg fianaise ar son a theoiric mhícheart go n-ionsúnn salainn úráiniam atá tineghealánach solas na gréine agus go n-astaítear é mar x-gha. An rud a bhfaca sé ná gur astaigh an t-úráiniam radaíocht gan spreagadh ar bith ón

00:01:38

Cothrom an Lae: Sraith speisialta ar son Sheachtain...

Nuacht Mhall ·

2022/02/28

Dia daoibh, is mise Niall Ó Siadhail, eagarthóir Nuacht Mhall. Amárach cuirfear tús le Seachtain na Gaeilge, féile bhliantúil na Gaeilge, agus chun í sin a cheiliúradh, beidh sraith speisialta ar siúl againn i rith na féile. Ón chéad lá de mhí an Mhárta go dtí Lá Fhéile Pádraig, cuirfear eagrán ar fáil gach lá. Mioneagráin a bheidh iontu, a dhéanann cur síos ar eachtra stairiúil a tharla cothrom an lae sin san am atá thart, agus beidh na gnátheagráin a bhaineann le nuacht na seachtaine le cloisteáil

324 results

Nuacht Mhall

All Episodes

Similar Podcasts

Science Talk

Albert Einstein College of Medicine

五分钟心理学

柠檬心理

Daily Facts

Amalia Dupray and Montgomery Jones.

Les dents et dodo

BFMTV

Veterinary Clinical Podcasts

The Royal Veterinary College