Loading...

PODCAST

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη

To «Χίλιες και μία λέξεις» είναι το podcast που θα σας κάνει να αγαπήσετε λίγο περισσότερο την ελληνική γλώσσα․ Θα ανακαλύψετε τον θαυμαστό κόσμο των λέξεων και πώς πήραν τη σημασία τους․ Τι σχέση έχει το «περιβόλι» με το «βέλος», το «βουλιάζω», τον «διάολο» και το «εμβόλιο»; Και τι κοινό έχει άραγε η «αίθουσα» με την Αιθιοπία και τον Αίσωπο; Μετά από κάθε εκπομπή, δεν θα πιστεύετε τις διασυνδέσεις μεταξύ των λέξεων στη μαγική χώρα των ελληνικών․ Κι αν είναι να είστε περήφανοι για τη γλώσσα μας,

education language learning

All Episodes

00:22:13

Ως πότε παληκάρια;

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2025/03/14

204 χρόνια μετά την Ελληνική Επανάσταση του 1821... Ας δούμε μαζί την ετυμολογική ανάλυση ορόσημων του Αγώνα! Τι σχέση έχουν οι λέξεις έθνος και έθιμο και τι σημαίνουν σουλτάνος, πασάς και αγάς; Πώς πήρε το όνομα του ο Κολοκοτρώνης και ο Μιαούλης και τι είναι επιτέλους τα Δερβενάκια; Γιατί ονομάζουμε τους εαυτούς μας Ρωμιούς και πώς συνδέεται ο Ιερός Λόχος με τις λεχώνες; Χρόνια μας πολλά!

el

00:19:16

Όλο μου το είναι

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2025/02/28

Η ουσία, η εξουσία και η συνουσία είναι όλες από το ίδιο ρήμα, το βασικότερο ίσως ρήμα σε όλες τις γλώσσες του κόσμου. Κι αυτό είναι το είμαι! Ένα επεισόδιο για τα όντα, τους απόντες και τους παρόντες. Βάλτε όλο σας το είναι στην ακρόαση αυτού του επεισοδίου και μάθετε μια από τις πιο πολύτιμες λέξεις της γλώσσας μας: την ευεστώ.

el

00:16:07

Λεμονάκι μυρωδάτο

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2025/02/14

Αν έχετε μύτη και οσμίζεστε την πολυπλοκότητα της ελληνικής γλώσσας, τότε σας έχω ένα επεισόδιο αφιερωμένο σε ωραίες αλλά και άσχημες μυρωδιές. Πώς σχετίζεται το όζον με το ζέχνω; Γιατί λέμε "κάτσε να μυρίσω τα νύχια μου"; Από πού βγαίνει ο βρόμικος κι από πού η κολόνια; Και τέλος, τι σημαίνει μια από τις πιο δημοφιλείς ελληνικές λέξεις του παγκόσμιου ίντερνετ, ο πετριχώρ;

el

00:20:17

Δείξε μου τον φίλο σου να σου πω ποιος είσαι

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2025/01/31

Η Αντιγόνη στην ομώνυμη τραγωδία του Σοφοκλή λέει στον βασιλιά της Θήβας Κρέοντα: «Δεν γεννήθηκα για να μισώ, αλλα για ν' αγαπώ». Αυτή η υπέροχη φράση είναι το εισιτήριο για ένα επεισόδιο αφιερωμένο σε φίλους και εχθρούς! Τι σχέση έχουν οι εταιρείες με τις εταίρες, το προσκυνώ με την αγγλική λέξη kiss αλλά και η έριδα με τους στυγνούς εγκληματίες; Φιλία και έχθρα στο προσκήνιο, λοιπόν!

el

00:20:32

Κίτρινο, γαλάζιο και μενεξεδί

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2025/01/17

Δεύτερο επεισόδιο για χρώματα και την ετυμολογία τους γιατί ένα δεν είναι αρκετό! Το κίτρινο και το πράσινο παίρνουν το όνομά τους από φυτά, μα το μουσταρδί τι σχέση έχει με τα σταφύλια; Οι αρχαίοι αντιλαμβάνονταν τα χρώματα όπως εμείς ή μήπως τα όρια μεταξύ τους ήταν πιο ρευστά; Μπλε, γαλάζιο και γκρι αποκαλύπτουν τα μυστικά τους αλλά ξέρατε εσείς τη συγκλονιστική γλωσσική ιστορία του εκρού, του μπεζ και του τιρκουάζ;

el

00:19:40

Άσπρα, κόκκινα, κίτρινα, μπλε

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2025/01/03

Λευκό και μαύρο, κόκκινο και μπορντό, ροζ και πορφυρό, τα χρώματα είναι από τα ωραιότερα πράγματα στη ζωή μας. Τι σχέση έχει η μελαγχολία με το μελανοδοχείο και ποια ο Καραγκιόζης με τον μέλανα ζωμό; Πώς έφτασαν τα άσπρα από νομίσματα που ήταν να γίνουν χρώμα; Γιατί η Λευκάδα πήρε το όνομά της και γιατί ονομάζονται έτσι το γκρενά, το μπορντό, το πορφυρό και τόσα άλλα χρώματα; Καλώς ήρθατε στο πρώτο επεισόδιο για τα χρώματα!

el

00:14:43

Χαίρει η φύσις όλη

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2024/12/27

Είναι Χριστούγεννα, οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρει η φύσις όλη και μαζί της χαιρόμαστε κι εμείς. Το θέμα μας είναι η χαρά, η τέρψη και η ευτυχία. Ποιος ήταν ο τρίσμακαρ και τι σχέση έχει το χάρμα οφθαλμών με το χαριεντίζομαι; Γιατί τα αγάλματα λέγονται έτσι και πως συνδέονται οι δαίμονες με την ευδαιμονία; Καλά Χριστούγεννα σε όλους!

el

00:43:12

Βγάλε νόημα

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2024/12/20

Ένα διαφορετικό επεισόδιο, αφού φιλοξενώ τον Γιώργο Στάθη, Πρόεδρο του Σωματείου Διερμηνέων Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας. Μια συζήτηση για τη νοηματική γλώσσα: οι ερωτήσεις που πάντα είχατε, όπως πώς δημιουργούνται τα διάφορα νοήματα, πώς δομείται η γραμματική και καθιερώνεται το λεξιλόγιο. Είναι κοινή με τις άλλες νοηματικές του κόσμου; Υπάρχει αργκό; Πώς ορίζονται ονόματα και τόποι όπως Μητσοτάκης, Πελοπόννησος κ.ά.; Ποια η πραγματικότητα της ζωής ενός διερμηνέα και τι ευτράπελα έχουν συμβεί; Και

el

00:18:55

Γέλα κυρία μου, γέλα καλή μου

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2024/12/06

Σημερινό θέμα ο κλαυσίγελως και οι λέξεις που σχετίζονται με κλάμα και το γέλιο. Μήπως τελικά η πλατεία Κλαυθμώνος έχει σχέση με το κλάμα και ποια είναι άραγε η σύνδεση μεταξύ θρήνου και θρύλου; Τι ήταν η άδακρυς μάχη αλλά και ο Αιάντειος γέλως; Τι σχέση έχει το αρχαϊκό μειδίαμα με το smile αλλά και ο ιλαρός με τη Hillary Clinton; Και τέλος, το γέλιο με το glamour; Ελάτε μαζί μου στον ωκεανό των έντονων συναισθημάτων!

el

00:25:43

Το αμίλητο νερό

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2024/11/22

Τρία ρήματα από κλ- σάς έχω: κλίνω, κλάω και κλέω. Τι ήταν ο φοβερός ενιαυτός κλιμακτήριος και πώς το κλίμα πήρε τη σημερινή του έννοια από την αρχική σημασία της πλαγιάς; Τι σχέση έχει το κλάσμα και η κλάση με μια κλανιά; Γιατί, ο κλήρος με τον ολόκληρο; Μάθετε, επίσης, για το μαγικό έθιμο του Αη Γιάννη του Κλήδονα, ένα νυφοπάζαρο αιώνων. Καθίστε αναπαυτικά σε ένα ανάκλιντρο και απολαύστε τρία πανάρχαια ρήματα.

el

00:22:55

Τον κακό σου τον καιρό

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2024/11/08

Καλοκαίρια και χειμώνες, περιμένω για να΄ρθεις, τραγουδούσε ο Μητροπάνος. Ωραία και τα δύο, μα εμείς θα επικεντρωθούμε στα καιρικά φαινόμενα που δεν εμπεριέχουν λιακάδα. Τι σχέση έχει η βροχή με τον όμβρο ή η ψιχάλα με το ψεκάζω; Πώς έλεγαν οι αρχαίοι Έλληνες το ουράνιο τόξο και ποια πολύχρωμη θεά το συμβόλιζε; Από πού κι ως πού το κρύο συνδέεται με το κρύσταλλο και τα παγάκια με τον Άρειο Πάγο; Ειναι Νοέμβρης και βάλαμε τα πουλόβερ μας. Καιρός για τις λέξεις του ψύχους!

el

00:18:48

Ίτε παίδες Ελλήνων

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2024/10/25

Αυτή τη φορά θα σας συστήσω δύο ρήματα που πλέον δεν έχουμε στα νέα ελληνικά, αλλά δεν είναι νεκρά. Είναι ολοζώντανα μέσω των αμέτρητων λέξεων που βγαίνουν από αυτά. Το ίημι και το είμι! Ένεση και άνεση, κάθετος και εφετείο, ιός και αφετηρία, όλα παιδιά του ίημι. Για να μην πω για την τρισκατάρατη οικονομική ύφεση. Το είμι, πάλι, είναι η μητέρα της εφόδου και των εσόδων, του εισιτηρίου και του ανεξίτηλου, του ισθμού και της μεθόδου! Και φυσικά, μας δίνει το ηρωικό Ίτε παίδες Ελλήνων!

el

00:19:02

Άνδρα μοι έννεπε, μούσα, πολύτροπον

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2024/10/11

Σήμερα θα σας γυρίσω 3000 χρόνια πίσω σε μια εποχή με παντοδύναμους θεούς, πολυμήχανους βασιλιάδες, τρομακτικά τέρατα, πανέμορφες γυναίκες, αοιδούς και μαγικά ζώα. Θα ταξιδέψουμε στην ηρωική περίοδο της Οδύσσειας, όπου οι Έλληνες ανακάλυπταν τον κόσμο και γύριζαν τα πέρατα του κόσμου, προσπαθώντας να εξηγήσουν τον μαγευτικό κόσμο που τους περιβάλλει. Τι σημαίνει Χάρυβδη και Κύκλωπας, Πηνελόπη και Ναυσικά; Τι σχέση έχουν οι Φαίακες με τη φαιά ουσία και τι σημαίνει έπος; Και φυσικά, ρίχνουμε φως στο

el

00:22:06

Μουρέλλ' ιμ τα ματέλλια σ΄

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2024/09/27

Μουρέλλ' ιμ, τα ματέλλια σ' αραμπαδέλλια τσλούν. Θέλετε τη μετάφραση αυτής της υπέροχης φράσης από το μυτιληνιό ιδίωμα; Μωρό μου, τα μάτια σου κάνουν μέχρι και άμαξες να κυλήσουν. Ένα γλωσσικό (και γευστικό ταξίδι) στη Λέσβο, για να την ανακαλύψετε, παρέα με το εθνικό μας ποτό, το Ούζο Πλωμαρίου Ισιδώρου Αρβανίτου. Ακούστε το επεισόδιο με ουζάκι και ποικιλία και ανακαλύψτε άλλη μια φορά τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας μέσα από φοβερές (και ενίοτε αστείες) λέξεις!

el

00:18:54

Τι σου 'κανα και πίνεις

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2024/09/13

Είναι ωραίο το άτιμο το ποτό, όταν συντροφεύει τις όμορφες στιγμές διασκέδασης αλλά και χαλάρωσης. Ένα επεισόδιο αφιερωμένο στην τέχνη του πίνειν. Από ποιο αρχαίο ποτήρι πήρε το όνομά του το κυλικείο και τι σχέση έχει το μεθύσι με το μέλι; Γιατί δεν πρέπει να γράφουμε τη μπίρα με ύψιλον και ποια είναι η ελληνική λέξη για το γλέντι; Είναι η αλήθεια ότι νταμιτζάνα σημαίνει η κυρα-Γιάννα; Ελάτε στον μεθυστικό κόσμο των ποτών!

el

00:22:24

Πιο γρήγορα, πιο ψηλά, πιο δυνατά

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2024/07/26

Η μεγάλη γιορτή του αθλητισμού έφτασε: το Παρίσι υποδέχεται τους Ολυμπιακούς Αγώνες κι εμείς θα καταδυθούμε στη θάλασσα των λέξεων των αγώνων. Τι σχέση έχει το αργυρό μετάλλιο με τον πελαργό; Μαραθώνας σημαίνει όντως το χωράφι με τα μάραθα; Γιατί τα "Πάρθια βέλη" ήταν η τέλεια πολεμική τακτική και πώς σχετίζεται η αφή της Ολυμπιακής φλόγας με έναν ταπεινό αναπτήρα;

el

00:23:22

Να γλείφεις τα δάχτυλα σου

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2024/07/12

Το καλοκαίρι είναι συνυφασμένο με το φαγητό. Όχι ότι ο υπόλοιπος χρόνος δεν είναι, αλλά πώς να το κάνουμε; Άλλη γλύκα έχει το καλοκαίρι. Γιατί το μενού λέγεται εδεσματολόγιο στα ελληνικά, τι σχέση έχει ο άτρωτος Ηρακλής με ένα τρωκτικό, γιατί το επιστημονικό όνομα του κακάο είναι θεόβρωμα και πώς συνδέεται με τον σαρκοβόρο; Και τελικά, τι είναι ο αγλέουρας, ο άμπακος και το καταπέτασμα; Καλή σας όρεξη!

el

00:21:14

Μπάλα είναι και γυρίζει

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2024/06/28

Το Euro 2024 ξεκίνησε και ήρθε η ώρα για ένα επεισόδιο για τον βασιλιά των σπορ, ένα άθλημα με τόσες συγκινήσεις όσο και περίεργες λέξεις. Θα μάθουμε τι σημαίνουν όλοι αυτοί οι αγγλικοί όροι που έχουν περάσει στην καθομιλουμένη, ακόμα και ανθρώπων που δεν βλέπουν μπάλα. Τι είναι το λάκτισμα, ποια η σχέση τέρματος και τερηδόνας και τέλος, από πού κι ως πού ο προπονητής συνδέεται ετυμολογικά με την πείνα;

el

00:20:49

Ό,τι του φανεί του Λωλοστεφανή

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2024/06/14

Λέμε έμφαση, απόφαση, κατάφαση και πρόφαση. Κι όμως τα πρώτα δύο βγαίνουν από το ρήμα φαίνω ενώ τα άλλα δύο από το φάσκω ή αλλιώς φημί. Τι φάση; Βασικά και η λέξη φάση είναι περίεργη γιατί αποτελεί το ουσιαστικό και των δύο. Δύο υπέροχα ρήματα που μας δίνουν τη φαντασία, το φαινόμενο, τη φήμη και τη φωνή! Και τελικά, αληθεύει ότι ο συκοφάντης είναι αυτές που φανερώνει ποιος έκλεψε τα σύκα; 'Η μήπως σας τρολάρω!

el

00:31:53

Μάθημα Σολφέζ

Χίλιες και μία λέξεις, με τον Πάνο Δημάκη ·

2024/05/31

Μπορεί να τελείωσε η Eurovision και για φέτος, μα η Ελλάδα συμπλήρωσε το 2024 πενήντα χρόνια στον διαγωνισμό. Aυτό είναι μια τέλεια ευκαιρία να ανακαλύψουμε λέξεις που ακούγονται στις συμμετοχές μας με ελληνικό στίχο, οπότε ξεχάστε Παπαρίζου, Σάκη και Καλομοίρα και πάμε να μάθουμε ετυμολογία μέσω της διασκέδασης! Let the fun begin!

el

103 results

Similar Podcasts

Daily Facts

Amalia Dupray and Montgomery Jones.

Les dents et dodo

BFMTV

Psychology in Everyday Life: The Psych Files

Michael Britt

Bedtime Safari

Bedtime History

The Day with Geoff Barton

The Day News and Media Ltd