Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var - Podcasts

12:28

Monolog Perde Arkası | Yazılmayan Paragraflar #4:...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/10/04

Merhaba,Eylül ayında yayınladığım iki yazı ilk bakışta birbiriyle tamamen ilgisiz gibi duruyor. Biri hızla ilerleyen teknolojiyi, diğeri odasında duran, eylemsiz kalan insanı anlatıyor. Oysa alıştığımız yavaş hayatı, ürettiğimiz teknolojilerle biz hızlandırıyoruz. Bu hız, bize büyük bir yaşamın kapısını aralıyor: On yıllardır çözülemeyen protein katlanması sorunları aylar içinde çözülüyor; karmaşık matematik problemleri yanıt buluyor. Peki bizi rahatsız eden

tr

17:27

Dönüşen Kum Saati: Değişimin Doppler Etkisi

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/09/27

Mart 2023’te Monolog’daki ilk yazımın konusu değişimdi. O dönemde değişimi yavaş algıladığım için bir kum saatine benzetmiştim. Zaman bizim için yavaş akıyor ve yenilikleri sindirebileceğimiz yeterli süremiz oluyordu. Hepimiz yavaşça değiştiğimizin farkındayız ama değişimin kendisinin de biçim değiştirdiğinin farkında mıyız? Ben, güncellemek için döndüğüm ilk yazımda bunu daha iyi fark ettim. Kasım 2022’de ChatGPT ile dünya yeni bir boyut kazandı. Hayatımız inanılmaz hızlandı. Eskiden internet,

tr

13:03

Oblomovculuk Tembellik mi, Düzene Sessiz Bir Protesto...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/09/20

Oblomov tembel mi, yoksa düzene sessiz bir protestocu mu?Bu bölümde İvan Gonçarov'un Oblomov'u üzerinden hareketsizliğin felsefesini, performans çağını ve anlam arayışını konuşuyoruz. Oblomov, sadece bir tembellik hikâyesi değil; hepimizin içinde olduğu koşuşturmacaya sessiz bir protesto. 19. yüzyılda yazılan roman, bugüne ayna tutuyor. Bu bölümde Oblomov'un neden eyleme geçemediğini, Ştoltz'un verimlilik dünyasını, Olga'nın potansiyele aşık olmasını ve Agafya'nın sessiz çekimini ele alıyoruz

tr

20:04

Monolog Perde Arkası | Yazılmayan Paragraflar:...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/09/10

Ağustos'ta yazdığım konular, Temmuz'da yaşanan olayların devamı niteliğindeydi.Ağustos, yapay zekâ ajanlarının test ortamından kaçtığı, birbirleriyle iletişim kurduğu ve yüzlerce ajanın Hugging Face saldırısına katıldığı olayın gölgesinde geçti. METR ve Redwood Research’ün incelemesine göre yaklaşık 1.200 ajan izole edilmeleri gereken ortamın dışına çıktı, ortak bir iletişim kanalı oluşturdu. Yaklaşık 700’ü de saldırıya katıldı. İlk bakışta bu bir güvenlik ve kontrol problemi gibi göründü. Ancak

tr

19:57

Süper Zekâ Kimin Mesihi? | Ajanların Kaçışının...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/08/30

Geçen hafta OpenAI ajanlarının test ortamından kaçmasını konuşmuştuk. Ajanların kendilerine verilen hedefleri gerçekleştirmek için sınırları aşması, aslında çok daha büyük bir soruyu gündeme getiriyordu:Test ortamını terk eden eğer bir süper zekâ olsaydı bunun sonuçları ne olurdu? Bu hafta düşünce deneyini biraz daha ileri götürüyor ve süper zekânın inanç dünyamızdaki karşılığını sorguluyoruz. Bir gün gerçekten süper zekâya sahip bir sistemle karşılaşırsak, bu zekâ yalnızca bizim için mi var

tr

23:31

Biz Anlatıyoruz, Yapay Zekâ Ajanları Ne Anlıyor? |...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/08/23

İnsanlık olarak teknolojiden olağanüstü beklentilerimiz var.Ama bu beklentilerin getireceği risklere hazır mıyız? Bunun ilk denemesini Temmuz ayında OpenAI ajanlarının test ortamından kaçmasıyla yaşadık. Ajanların amaçları belki saldırmak değildi. Çünkü yöneticiler modele bir siber güvenlik krizini çözmesi için bir hedef koyduklarını söylüyor. Ancak sorun da burada başlıyor. Yapay zekâ, kendisine verilen görevi yerine getirmek için durumu daha geniş bir bakış açısıyla değerlendirebiliyor. Eğer

tr

16:19

Monolog Perde Arkası | Yazılmayan Paragraflar: Aynı...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/08/16

Merhaba,Bir ay daha geride kaldı ve şimdi Monolog Perde Arkası’nda ‘Yazılmayan Paragraflar’ zamanı. Temmuz ayında konumuz edebiyat ve bilimdi. İlk bakışta birbirinden bağımsız yazılar gibi görünüyor. Ama yazdıkça konular arasındaki bağlantılar belirginleşti. Örneğin bir madlen kuantum mekaniğini düşündürebilir mi? Muhtemelen buna hayır diye cevap verirsiniz. Bunun altında bilimsel bir kanıt görmek istersiniz. Ama bazen bir sorunun bilimsel olarak doğru olması gerekmez. Bizi başka bir soruya

tr

18:12

Kuantum Algoritmalar: Kübitler Nasıl Düşünür? |...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/08/09

Merhaba,'Kuantum Çağı' serisinin son bölümünde 'Kuantum Algoritmaları' konuşuyoruz. Bu kez kuantum bilgisayarların ne kadar güçlü olduklarını değil, problemlere nasıl yaklaştığından bahsediyoruz. Grover ve Shor algoritmaları çoğu zaman yoğun matematik anlatımlarıyla karşımıza çıkıyor. Bu bölümde biz de algoritmaların yaptığı gibi, probleme yaklaşım biçimimizi değiştiriyoruz. Bir yürüyüşün, attığımız tek bir adımın, hatta günlük alışkanlıklarımızın ardındaki görünmez algoritmalardan yola çıkarak

tr

21:08

Kuantum Üstünlüğü: Hesaplanabilir Doğaya Doğru

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/08/02

Merhaba,Kuantum üstünlüğü tam olarak nedir? Kuantum üstünlüğü dendiğinde akla genellikle Google veya Çin’in rekor deneyleri geliyor. Ancak bu kavramı bir rekabetin içine sığdırmak hata olur. Bu bölümde, protein katlanmasından fotosentezin kuantum sırrına, AlphaFold’dan füzyon enerjisine kadar uzanan örneklerle, kuantum bilgisayarların neden sadece daha hızlı değil, “başka türlü” hesapladığını konuşuyoruz. Özellikle AlphaGenome gibi projeler, DNA’nın düzenleyici bölgelerini haritalayarak, yaşamın

tr

16:10

Kuantum Çağında Malzeme Bilimi | Işığın Kusurlarla Dansı

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/07/26

Merhaba,Kuantum Çağı serimizin bu bölümünde kuantum bilgisayarların neden yalnızca fizik ya da yazılım problemi olmadığını konuşuyoruz. Asıl mesele algoritmalar değil, malzemeler. Bugüne kadar teknolojiyi daha küçük transistörler üreterek geliştirdik. Silikonu küçülttük, bilgisayarları cebimize kadar taşıdık. Ancak kuantum dünyasında işler tamamen değişiyor. Kübitleri çalıştırmak için yalnızca iyi algoritmalar yetmiyor. Onları sessiz tutabilecek, kuantum davranışlarını koruyabilecek bambaşka

tr

15:25

Kuantum Dolanıklık: Parçacıkların Kozmik İşbirliği |...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/07/19

Merhaba, Geçen hafta, klasik bilgisayarların sınırlarına yaklaştığını ve kuantum bilgisayarların neden bambaşka bir yaklaşım sunduğunu konuştuk. Bilginin aynı anda hem 0 hem 1 olabildiği, doğanın anlaşılması zor fenomenine, yani "süperpozisyon" kavramına değindik. Bu hafta ise kuantum mekaniğinin, doğanın işleyişindeki en büyüleyici ve sarsıcı ikinci büyük kavramını, Kuantum Dolanıklık’ı anlattım. Bu kavramı, Monolog'da daha önce sıkça ele aldığım bir ilkeyle özdeşleştirmeye çalıştım: Kozmik

tr

17:52

Kuantum Çağı: Silikonun Tıkanışı, Yeni Bir Dünyanın...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/07/12

1997 yılında, profesyonel iş hayatıma başladığım şirketteki bilgisayarı hatırlıyorum. Klavyede bastığınız her tuş ekranı yeşillendiriyordu. Her birimiz satışlarımızı teker teker şirketteki tek bilgisayara yüklemek için sıraya girerdik. Çok havalıydı. O günden bugüne bilgiyi çok büyüttük. Her eve bilgisayar girdi; yetmedi her masaya bir tane koyduk. O da yetmedi bilgisayarlar ceplerimize girdi. Biz dünyayı minyatürleştirdikçe bilgi daha da büyüdü. Küçülen aletlerin içine daha fazla bilgi depolayacak

tr

23:48

Kayıp Zamanın İzinde | Zihnin İçsel Evreni

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/07/05

Çoğu insan Kayıp Zamanın İzinde'yi anlaşılması zor bulur. Bu bir yere kadar doğru olabilir. Uzun cümleleri okurken düşünceyi toparlamakta zorluklar yaşayabiliriz. Oysa Marcel Proust'u anlamayı zorlaştıran şey, uzun cümleleri değil. Asıl zorluk, onun bize kendi bilincinde kurduğu dünyayı anlatması. Üstelik kendi zihnindeki dünyayı, başkalarının gözünden anlamaya çalışması. Proust, insanı bir varlıktan ziyade, geçmişin, şimdinin ve geleceğin iç içe geçtiği sürekli bir devinim olarak kabul eder. Yani

tr

17:39

Neden Kadın Sesi? | Siri, GPS ve İlham Perilerinin...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/06/28

Yapay zekâ asistanlarında, navigasyon cihazlarında yönlendirici seslerin neredeyse tamamı kadınlara ait. Peki son yıllarda teknolojide kadın sesi neden daha çok kullanılıyor? Bunu sadece teknolojiyle sınırlamak da yanlış olur. Belgesellerde, hikaye anlatıcılığında, eğitimde hatta finans sektöründe kadın sesini daha çok duymaya başladık. Bunu sadece bir pazarlama taktiği olarak göremeyiz. O halde neden kadın sesi? Buna yine bir soruyla cevap verelim. Hangi sesleri daha çok duymak isteriz? Tabi ki tüm

tr

28:54

İçeriklerde Yapay Zeka Şüphesi, Görünmez Sansür ve...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/06/21

İçerik üreticilerinin bugün karşılaştıkları en büyük zorluklardan biri, fikirlerinden önce onu bir insanın ürettiğini savunmak zorunda kalmaları.Bunu anlıyorum. Bu tepkiyi de doğru ve haklı buluyorum. Ancak insan, tarihte hep yaptığı hatayı yine tekrarlıyor: Evrende üstünlüğünü yitirdiği her bilimsel buluştan sonra kafasını kuma gömmek... Bugün içerik üreticilerine yaşatılan 'yapay zekâ şüphesi' işte bu korkunun bir yansıması olabilir. Olayı hâlâ sadece 'insan gibi' düşünüyoruz ve internetteki tüm

tr

24:32

Malzeme Bilimi: Her Hayal Bir Maddedir | Topal Tanrı...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/06/14

Gökbilimci ve kozmolojist Edward Robert Harrison, bir hidrojen atomuna yeteri kadar zaman verirseniz bir insana dönüşebileceğini söyler. Bu söz, bilimin yoktan var etmek olmadığını anlatır. Doğada zaten var olan bir şeyi bilgimiz çoğaldıkça buluruz. Örneğin bir maddenin içindeki atom dizilimlerini değiştirerek yeni maddeler üretebiliriz. Demirin çeliğe, kumun cama, grafitin elmasa dönüşmesinin altında yatan, maddenin özündeki bu kusurlu yapı, yani atomik boşluklardır. Dünyamızı mükemmelleştiren

tr

23:03

Simya: Maddeyi Ruhun Ateşinde Eritmek | Maden Erirken...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/06/07

Yeryüzünde altından daha nadir metaller olsa da neden hiçbirisi insana onun kadar çekici gelmez? Bunun cevabı, altının ve gümüşün tarihte kutsal bir anlam taşıması olabilir.İnsan her zaman altının peşinden koştu. Simyacılar, evrenin dört temel unsurdan oluştuğu teorisinden yola çıkarak, baz metallerin altına dönüşebileceğini düşündüler. Oysa çoğu insan simyacıları büyücü ya da şarlatan olarak görür. Oysa gerçek simyacılar, maddenin doğasını merak etmiştir. Madde ateşte eridikçe insanın

tr

19:49

Uykunun Evrimi: Karanlıktan Yapay Aydınlığa | Dijital...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/05/31

Neden uyuruz? Uyuyarak günün yorgunluğundan ve zihnin karmaşasından bir süreliğine uzaklaşırız. Bu sırada dokularımız onarılır, hücrelerimiz yenilenir, anılar kalıcılaşır, bağışıklık sistemimiz güçlenir. Uyumayan bir canlı kısa sürede çöker. Bu yüzden uyku, yemek ve sudan sonra gelir. Çoğu insan uyumayı gereksiz bulur, renkli bir hayatı heba ettiğini düşünür. Oysa her gece tekrarladığımız bu sıradan eylem, bir mucizedir. Peki uyku düzenimiz hep böyle miydi? Hayır değildi. Atalarımızın ilk yatak

tr

19:27

Erkek Giyimi: 10.000 Yıl Süren Feragatin Sessiz Dili...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/05/24

Çoğu insan erkek giyiminin renksiz olduğunu söyler. Bu doğru; çünkü erkek modasının esas rengi görünmeyen tarafında; tarihinde saklıdır.Peki bir erkek ağzıyla söyleyemediğini önce giydiğiyle mi anlatır? Evet; bu sandığımızdan daha fazladır. Erkeklerin giyimi, doğasını yansıtır. Duygularını açıklamakta baskılanan bir insanın giyimidir takım elbiseler. Somurtkan, ciddi. Bunun kökleri de 10.000 yıl önceye, yaşadığımız dünyayı bir “erkek dünyası” yapan toplumsal tercihe kadar uzanır. Literatürde geçen

tr

19:07

Boğa Güreşleri: Kaosun Kontrolsüz Güçle Dansı |...

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var ·

2026/05/17

Boğa güreşleri doğanın işleyişinin bir temsili gibidir. Ve çoğu insan bu ritüelin maskülen bir ağırlığı olduğunu söyler. Ama gerçekten öyle mi? Matadorun zarif pelerin hamleleri, doğadaki dişil gücün katı erilliği cezbeden titreşimleri değil midir?Arenadaki boğa güreşi, yükselen kaostan bir düzen çıkarma hikâyesidir. Matador, zarif ve akışkan hareketlerle kontrolsüz gücü bir estetiğe sokar ve kaos yeni bir forma bürünür. Konuya böyle yaklaştığımızda, kiminin spor kiminin trajedi kabul ettiği boğa

tr

Zihin Karmaşası | Söyleyecek Bir Şeyim Var

All Episodes

Similar Podcasts

وجوه من الـظل

Medi1 Podcast

The Sam Sanders Show

KCRW & Sam Sanders

Philosophy Book Collection

The Podcast Network

Avec philosophie

France Culture

Pop Culture Junkie®

Pop Culture Junkie