Loading...

PODCAST

ARTEFAKTY

Łukasz Białkowski

O sztuce, o jej złożonych związkach z życiem społecznym, technologią, nauką i polityką. Autorem podcastu jest Łukasz Białkowski, krytyk sztuki, niezależny kurator, wykładowca akademicki i tłumacz. Więcej na stronie https://lukaszbialkowski.wordpress.com/

arts visual arts

All Episodes

00:27:49

Dlaczego autor nie umarł? Kłopoty z interpretacją...

ARTEFAKTY ·

2026/10/02

W latach 60. XX wieku Roland Barthes ogłosił śmierć autora. Miało to oznaczać wycofanie się w cień postaci twórcy, otwarcie dzieła sztuki na wielość interpretacji. Takich, które nie są związane żadną intencją autora. Czy jednak jest to możliwe w przypadku sztuki współczesnej? Można mieć wątpliwości, szczególnie w odniesieniu do takich mediów jak instalacja i sztuka partycypacyjna. Bo w obu przypadkach postać autora lub autorki oraz ich intencji ciągle majaczy w tle.Odcinek powstał na podstawie

pl

00:48:42

Praca z widownią. Kazus Laboratorium Edukacji Twórczej

ARTEFAKTY ·

2026/09/04

Chociaż chociaż działalność Laboratorium Edukacji Twórczej można by nazwać edukacją artystyczną, to zdecydowanie wykraczała ona poza tę formułę. Janusz Byszewski i Maria Parczewska, którzy prowadzili LET od lat 80. do 2016 roku w CSW Zamek Ujazdowski, proponowali dużo więcej. Inspirując się m.in. pedagogiką postmodernistyczną i sztuką społecznie zaangażowaną, chcieli traktować widzów jako partnerów, a instytucję wystawienniczą jako egalitarną przestrzeń publiczną. Sztuka miała stanowić jedynie

pl

00:29:44

Jak funkcjonowano bez praw autorskich? "Plagiaty" w...

ARTEFAKTY ·

2026/08/02

Istnienie prawa autorskiego wydaje nam się oczywiste. Jest to jednak pomysł relatywnie nowy - pojawił się dopiero XVII wieku w Anglii, jako copy rights, a później, w XVIII wieku we Francji, jako le droit d'auteur. Jak funkcjonowano wcześniej, w kulturze, w które nie znała tego pomysłu? Czy cokolwiek chroniło autorów przed kradzieżą własności intelektualnej? Jakie praktyki wydawały się zupełnie naturalne starożytnym artystom, a dzisiaj doprowadziłyby ich przed sąd?

pl

00:47:20

Co robi malarz w czasach karaoke?

ARTEFAKTY ·

2026/04/01

Dubravka Ugrešić przekonuje, że kultura karaoke to smutny czas, w którym na własne życzenie stajemy się klonami innych osób i radośnie podbieramy cudze melodie i teksty, żeby przez chwilę zabłysnąć w tłumie. Jak pisze: „Możliwość transformacji, metamorfozy i teleportacji w coś lub kogoś innego są ciekawsze od grzebania we własnym wnętrzu. Kultura narcyzmu zmutowała się w kulturę karaoke. Albo po prostu jest jej konsekwencją” .Tak pisze Ugrešić, czy jednak jej diagnoza na pewno jest trafna? I czy

pl

00:51:38

Sztuka... lub sztuki współczesne?

ARTEFAKTY ·

2026/03/01

Przywykliśmy myśleć, że sztuka rozwija się liniowo. Że jedne style zastępują inne, a nowe pokolenia artystów rozwijają to, co było wcześniej. Coraz częściej można jednak odnieść wrażenie, że obok siebie funkcjonują różne światy sztuki, które mówią zupełnie innymi językami i rzadko się ze sobą spotykają. W tym odcinku przyglądam się idei "światów równoległych" w sztuce i zastanawiam się, czy różnice między nimi faktycznie istnieją i czy rzeczywiście są głębokie.Odcinek powstał na podstawie

pl

01:08:40

Kto znika w sztuce?

ARTEFAKTY ·

2025/12/23

Zawód artysty kojarzy się dzisiaj z osobami, które stale zabiegają o atencję. Szukają rozpoznawalności i uznania. Zakładamy wręcz, że zawody artystyczne przyciągają ludzi przesadnie skupionych na sobie i uznajemy to za naturalne. Istnieje jednak grupa twórców, którzy mają w tej kwestii zupełnie inne zdanie i szczególnie cenią sobie niewidzialność lub niewidoczność. Albo tacy, którzy po prostu postanowili wycofać się ze świata sztuki. I chociaż funkcjonują poza jego ramami, dalej uznają, że tworzą

pl

00:26:33

Księdzu świeczkę a plastykom ogarek. Kilka słów o...

ARTEFAKTY ·

2025/10/24

Jeśli wchodzimy dzisiaj w Polsce do publicznej, a nie prywatnej galerii sztuki, to jest spora szansa, że powstała ona czasach PRL-u i że była częścią sieci, którą nazwano Biurem Wystaw Artystycznych. Szczególnie chętnie otwierano te galerie w niewielkich miastach, takich jak Słupsk, Elbląg czy Jelenia Góra. Często były to miejscowości, w których nie istniało nawet znaczne środowisko artystyczne. Sieć w szczytowym okresie liczyła kilkadziesiąt galerii, a upadła w połowie lat 90., wskutek

pl

00:43:22

Jacy polscy artyści mieszkali w Westbeth?

ARTEFAKTY ·

2025/10/02

Westbeth to kompleks kilku poprzemysłowych budynków w dzielnicy West Village na Manhattanie, które w latach 60. XX wieku zaadoptowano na mieszkania i pracownie dla artystów. Pracowały i mieszkały tam takie sławy jak Diane Arbus lub Merce Cunningham. Od 1972 roku w Westbeth zaczęli pojawiać się również Polscy artyści, wśród nich między innymi Roman Opałka czy Edward Krasiński. Było to możliwe dzięki Fundacji Kościuszkowskiej, organizacji polonijnej, która wynajęła w Westbeth lokal i udostępniała go

pl

00:46:05

Jakie mity o sztuce obala AI?

ARTEFAKTY ·

2025/08/25

Na przełomie 2022 i 2023 roku wybuchł rodzaj medialnej histerii wywołanej pojawieniem się Chatu GPT w wersji 3.5 a następnie 4.0. Dziennikarze prześcigali się w donoszeniu o niebezpieczeństwach, które grożą ludzkości, jeśli AI będzie dalej rozwijać się w takim tempie. Media chętnie przedstawiały przyszłość w czarnych barwach również, gdy mówiły o kulturze, np. o strajkach aktorów i scenarzystów w Hollywood. Źle miało dziać się też w sztukach wizualnych. AI miała zabrać artystom pracę i kraść ich

pl

00:34:12

Czy Alicja Żebrowska była feministką?

ARTEFAKTY ·

2025/08/20

Pod koniec pierwszej dekady XXI wieku odbyło się na świecie kilka wystaw, którym krytyka artystyczna zarzucała obskurantyzm, niezdrowe epatowanie praktykami magicznymi lub teoriami spiskowymi. Można tu wymienić np. Eclipse w Moderna Musset w Sztokholmie, When Things Cast No Shadows w ramach Berlin Biennale albo After Nature w nowojorskim MoMA Wszystkie pokazywano w 2008 roku. Te organizowane niezależnie od siebie, w dużych instytucjach i pod różnymi szerokościami geograficznymi wydarzenia niektórzy

pl

00:41:00

Co stało się z eksperymentem ?

ARTEFAKTY ·

2025/08/10

Eksperyment był kiedyś wręcz synonimem sztuki współczesnej. Pod znakiem eksperymentowania i ciągłego przesuwania granic sztuki upłynęła cała historia awangardy. Skąd w ogóle to pojęcie wzięło się w języku sztuki i jak je rozumiano? Jaką funkcję pełni dzisiaj. W czasie, gdy "wszystko już było". Wiele wskazuje, że eksperymencie pozostała jedynie pewna "stylistyka". Imitująca eksperyment forma, która odwołuje się do poszukiwań z przeszłości, ale nie wiąże się z żadnym poszukiwaniem i ryzykiem.Odcinek

pl

00:30:39

Jak AI wpływa na świat sztuki?

ARTEFAKTY ·

2025/07/21

Jeszcze kilka lat temu sztuka tworzona za pomocą AI była ciekawostką. Nawet w środowisku artystycznym funkcjonowała na marginesie. Od kilku lat zyskuje coraz większe zainteresowanie wśród artystów i artystek z głównego nurtu. Nieufność i obawy, które towarzyszyły gwałtownej ekspansji tej technologii, przezwyciężyły też domy aukcyjne, a patenty na oszustów podpisujących się pod pracami AI dopracowują organizatorzy konkursów artystycznych. Wydaje się więc, że świat sztuki świetnie zaadoptował się do

pl

00:46:46

Kto pracuje w sztuce?

ARTEFAKTY ·

2025/07/21

W listopadzie 2024 roku Justin Sun zakupił za ponad 6 milionów dolarów jedną z trzech kopii pracy Komediant Maurizia Cattelana. Pieniądze wydał de facto jedynie na projekt tej pracy - szczegółowo rozpisaną instrukcję jak zawiesić na ścianie dowolnego banana i jak przykleić go szarą taśmą klejącą. Międzynarodowe media rozpisywały się na temat ekstrawagancji Suna, zestawiając niebotyczną kwotę, którą wydał, z ceną banana w warzywniaku. Przedstawiciele Galerii Perrotin, która reprezentuje Cattelana,

pl

00:29:00

Sztuki plastyczne czy sztuki wizualne?

ARTEFAKTY ·

2025/07/21

Na przełomie lat 90. i 2000 praktycznie zniknęły z polskich czasopism o sztuce terminy "plastyka" i "sztuki plastyczne". Choć używano ich od co najmniej stu lat, to w ciągu jednej dekady bez wahania zastąpiono je terminem "sztuki wizualne". Co spowodowało tę zmianę? Jeśli zapytamy artystów, krytyków i historyków sztuki, którzy byli świadkami tego procesu, to pewnie stwierdzą, że określenie "sztuki plastyczne" stało się przestarzałe. Że rozmijało się ze świeżą,

pl

14 results

Similar Podcasts

The Slowdown: Poetry & Reflection Daily

Eliana Benavides

The Moth

The Moth

About Art

Heidi Zuckerman

Stage Whisper

Andrew Cortes and Hope Bird

Podcast Patapoe

0d0a