Wiedza Nieoczywista

WN 105 Kto korzysta na zakazach?

Wiedza Nieoczywista ·

2026/10/08

Jest zakaz. Jest sposób. Sklep staje się placówką pocztową, market otwiera klub czytelnika, a punkt sprzedający alkohol uruchamia gastronomię. Dlaczego przepisy sprawiają, że przedsiębiorcom zaczyna się opłacać zmieniać kategorię działalności?W tym odcinku „Wiedzy Nieoczywistej” przyglądam się nocnym ograniczeniom sprzedaży alkoholu i zakazowi handlu w niedziele. Pokazuję, jak wyjątki tworzą nowe bodźce ekonomiczne — i dlaczego paczka, regał z książkami czy stolik mogą zyskać wartość dzięki

pl-PL

WN 104 Komu opłaca się straszenie AI?

Wiedza Nieoczywista ·

2026/10/05

Dlaczego szefowie firm tworzących sztuczną inteligencję ostrzegają przed własnymi produktami, a chwilę później zachęcają nas do ich kupowania? Czy strach przed AI może być także sposobem na przyciąganie inwestorów i podsycanie zainteresowania technologią. W tym odcinku „Wiedzy Nieoczywistej” przyglądam się biznesowej stronie ostrzeżeń przed AI. Pytam, jak czytać wypowiedzi prezesów, komu służą wielkie obietnice i dlaczego nawet dobre produkty rozczarowują po tak mocno napompowanych

pl-PL

WN 103 Polacy nie znają się na finansach?

Wiedza Nieoczywista ·

2026/09/28

Polacy trzymają ogromne kwoty na nieoprocentowanych kontach. Czy naprawdę nie rozumieją finansów? A może dobrze pamiętają sytuacje, w których zaufanie do instytucji finansowych kończyło się rozczarowaniem?W tym odcinku „Wiedzy Nieoczywistej” przyglądam się wyjaśnieniu, które rzadziej pojawia się w dyskusji o naszych oszczędnościach: brakowi zaufania. Przywołuję kryzys finansowy z 2008 roku, kredyty frankowe, zmiany w OFE i aferę Amber Gold. Zastanawiam się, jak te doświadczenia mogły wpłynąć na

pl-PL

WN 102 Czy studia w Polsce przestają się opłacać?...

Wiedza Nieoczywista ·

2026/09/22

Płaca minimalna rośnie, a bezrobocie nie wystrzeliło. Czy to oznacza, że szybkie podwyżki nie mają kosztów? Warto spojrzeć także na to, co dzieje się z pensjami osób zarabiających powyżej minimum.Punktem wyjścia tego odcinka jest badanie Polskiego Instytutu Ekonomicznego dotyczące wpływu podwyżek płacy minimalnej na bezrobocie. Przyglądam się mniej oczywistym skutkom tych zmian: spłaszczaniu wynagrodzeń, napięciom w firmach i malejącej premii za wyższe wykształcenie, czyli przewadze zarobków osób

pl-PL

WN 101 Podatek od nadzwyczajnych zysków? Jestem...

Wiedza Nieoczywista ·

2026/09/16

Wraca pytanie, czy państwo znów obniży podatki doliczane do paliwa — czyli czy wróci program CPN. Moim zdaniem uczciwa odpowiedź ekonomisty brzmi: i tak, i nie.W tym odcinku tłumaczę, dlaczego poprzednia edycja programu — mimo kosztu rzędu 5 miliardów złotych — była sensownie zaprojektowana. Kluczowa różnica polega na tym, że polski mechanizm nie oderwał się od cen rynkowych, w przeciwieństwie do węgierskich cen maksymalnych, które skończyły się dokładnie tak, jak przewidywali liberalni ekonomiści:

pl-PL

WN 100 Ekonomia nie musi być nudna. Podsumowanie 100...

Wiedza Nieoczywista ·

2026/08/05

Lipiec 2019, pierwszy odcinek i jedno zdanie: to, co oczywiste, jest zwykle nudne. Siedem lat później mam za sobą 100 odcinków, dziesiątki omówionych książek, kilkunastu gości, pandemię, wojnę za wschodnią granicą, najwyższą od dekad inflację i kilka rewolucji technologicznych. W tym jubileuszowym odcinku robię coś, czego nigdy wcześniej nie robiłem: przechodzę przez wszystkie 99 poprzednich odcinków i sprawdzam, czy układają się w spójną całość. Okazuje się, że tak.W odcinku m.in.: — co motywuje

pl-PL

WN 099 Czy nauce można jeszcze ufać?

Wiedza Nieoczywista ·

2026/07/29

Czy jest tak źle, że nauka straciła sens, badaczom nie warto już wierzyć, a finansowanie nauki to wyrzucanie pieniędzy w błoto? Moja odpowiedź brzmi: nie. Ale ostrożność jest jak najbardziej na miejscu — i dokładnie o tym opowiada książka Tomasza Rożka „Władza, pieniądze, nauka”.W tym odcinku omawiam trzy grupy historii, które autor zebrał w książce: Chciwość — afera spalinowa Volkswagena, gdzie oprogramowanie rozpoznawało warunki testu i podawało „właściwe” wyniki. To nie był wybryk

pl-PL

WN 098 Katastrofy demograficznej nie ma. Prawdziwy...

Wiedza Nieoczywista ·

2026/07/22

W polskiej debacie o demografii zaszła szkodliwa zmiana: poważne wyzwanie polityki publicznej zamieniliśmy w opowieść o klęsce żywiołowej. A to dwie zupełnie różne kategorie zjawisk — i pociągają za sobą zupełnie różne reakcje.Listopadowa symulacja GUS (2025) pokazała, że przy utrzymaniu dzietności z 2024 roku (1,1) w 2060 roku będzie nas 28,4 mln. Nie kwestionuję tych liczb — są solidne. Kwestionuję słowo, którym je opisujemy. „Tsunami”, „zapaść”, „załamanie” opisują zdarzenia

pl-PL

WN 097 Najcenniejsza własność, którą oddajesz za...

Wiedza Nieoczywista ·

2026/06/15

Własność to wolność. Dlaczego więc nasz najcenniejszy zasób – dane, które codziennie generujemy w sieci – nie podlega takiej samej ochronie jak dom, samochód czy rower?W najnowszym odcinku podcastu „Wiedza Nieoczywista” analizujemy zjawisko danych jako nowego, najcenniejszego rodzaju własności. Zastanawiamy się, dlaczego z taką łatwością zgadzamy się na utratę kontroli nad cyfrowymi śladami, które po sobie zostawiamy, i dlaczego obecne regulacje, na czele z unijnym RODO, okazują się w

pl-PL

WN 096 Przełomowy wyrok. Czy to koniec ukrytej...

Wiedza Nieoczywista ·

2026/05/27

Czy zdarzyło Ci się kupić ulubiony produkt i dopiero w domu zorientować się, że opakowanie jest lżejsze, choć cena pozostała bez zmian? To shrinkflacja – zmora współczesnych konsumentów. Producenci zamiast podnosić ceny, po cichu zmniejszają gramaturę lub objętość tego, co sprzedają. Czy jesteśmy wobec tego bezbronni?W tym odcinku omawiam przełomowy wyrok niemieckiego sądu w sprawie czekolady Milka, która zmniejszyła swoje tabliczki ze 100g do 90g. Sąd przyznał rację organizacji konsumenckiej,

pl-PL